Waarom dit wetsvoorstel? In een open democratische samenleving hebben burgers recht op toegang tot overheidsinformatie en is de politiek transparant en open voor input. De overheid heeft niet alle oplossingen en doet niet automatisch alles op de beste manier. Dat weten we met de financieel-economische crisis, de klimaatcrisis, de energiecrisis, de begrotingscrisis en de bestuurlijke crisis met steeds wisselende kabinetten en partijcoalities meer dan ooit.
Burgers, journalisten, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten op elk moment de overheid kunnen controleren om te zien of regels worden nageleefd en geld en kansen niet worden verspild. Maar dat niet alleen. Een overheid die haar burgers durft te vertrouwen maakt gebruik van de creativiteit, innovatiekracht en suggesties die vanuit de samenleving komen om het bestuur beter te maken. Zo’n overheid is niet machtswellustig maar zich bewust van haar eigen beperkingen. En is niet gesloten en geprivilegieerd, maar open en dienstig aan de samenleving waar zij uit voortkomt.
Huidige wob. De huidige wob werkt niet goed en is principieel verouderd. De belangrijkste onderdelen uit de wet stammen uit 1980, een tijdperk van voor het internet, voor de uitbesteding van publieke taken met publieke middelen aan de private sector, van voor het ontstaan van het ambtelijk circus in Brussel waar veel van onze wetten gemaakt worden, en van voor de 21e eeuwse kritische 24/7 burger. De huidige wob-praktijk ademt de cultuur van ‘wat vadertje staat doet is altijd goed’ en beschouwt burgers als lastige pottenkijkers en het delen van informatie als een politieke gunst in plaats van een democratische plicht. De termijnen voor het verkrijgen van informatie zijn in 2010 verlengd en behoren tot de langste in de wereld. Overheden vragen soms hoge kosten voor het geven van informatie.
Internationaal. Er is hier voor Nederland een wereld te winnen. Nederland scoort qua transparantie van bestuur matig op de internationale ranglijsten. Voorbeelden uit Amerika, Ierland, IJsland, de Baltische staten en landen die uit het totalitarisme van de Soviet-tijd (de Balkan) of het juk van conservatisme (Verenigd Koninkrijk) zijn uitgekropen hebben tot voorbeeld gediend.
Voor meer achtergrond informatie, kun je verder grasduinen in de onderstaande linkjes.
Wob-websites
www.access-info.org (met hier een index van hoe transparant Nederland is in vergelijking met andere landen, we staan 49e!!! http://www.access-info.org/documents/6QC/RTI_Rating_Results.pdf)
De huidige Wob en internationale verdragen
In 2005 is door Bernd van der Meulen in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken een voorstel geschreven voor een Algemene wet overheidsinformatie, ter vervanging van de Wob.
Evaluaties van de huidige Wob
Rapport uit 2004 van de Universiteit Tilburg over de Wob
Persvrijheidsmonitor 2010 (zie met name vanaf pagina 135)
Voorstellen om het recht op openbaarheid van bestuur in de grondwet op te nemen:
Commissie Franken – Grondrechten in het Digitale Tijdperk
Overige stukken
Een analyse van nut, noodzaak en ontwikkelingen van actieve openbaarheid van Helen Darbishire
Een onderzoek naar het voorkomen van misbruik van het recht op informatie
Een analyse van Aline Klingenberg over de informatiecommissaris